Xingu Akmazsa, Dünya da Dönmez

“Amazon Nehri’nde doğayla uyum içinde yaşayan Kayapo ve Juruna kabileleri bizden yardım bekliyor. Belo Monte baraj projesiyle tüm yaşamları tehdit altında olan yerli kabileler, geçtiğimiz hafta silahlı saldırılara maruz kaldı” 

Böyle diyordu basın bülteni. Neler oluyor biraz bakındım;

Brezilyalıların, Xingu halklarıyla gerçek anlamda tanışması ikinci dünya savaşının bitimine denk geliyor. YouTube’da 1945-46 yıllarına ait Brezilya askerleri ile Xingu insanlarının bir araya geldiği görüntüleri izleyebilirsiniz. Anlaşılan o ki kafayı en çok çıplak olmalarına takıyorlar.

Xingu (Şingu), Amazon Nehri’nin en büyük kollarından bir tanesi. Yağmur Ormanları, dünyanın akciğerleriyse; Xingu da Yağmur Ormanları’nın atar damarı olsa gerek. Bu muazzam nehrin çevresinde 24 farklı etnik grup yaşıyor; Juruna, Xikrin, Arara, Xipaia, Kuruaya, Kayapo… bunlardan birkaçı.

1960’lara gelindiğinde ordu bir darbeyle başa geçiyor ve diktatörlük dönemi başlıyor Brezilya için. Bizim de yakından tanıdığımız bu militarist zihniyetin ilk işi ülkeyi modernize etmek oluyor. Tabii bunun da yolu barajlardan geçmekte… Hemen ‘Belo Monte‘ projesi yapılıyor, Xingu Nehri niye boşa aksın? (Başka bir yazı konusu: 20.yy’dan beri barajların ve nükleer santrallerin otokratik yönetimlerle birlikteliği.)

Günümüzde askeri diktatörlük yıkılmış, parlamenter demokrasi ile yönetiliyor olsa da Brezilya, proje hala devam ediyor.

Bağımsız araştırmacıların söylediğine göre Belo Monte barajı gerçekleşirse, Xingu’nun %80’i kuruyacak. Yine Amazon Watch örgütünün verilerine göre, 20bin yerlinin ata topraklarından göç etmesine sebep olacak. Tabii uzun vadede Yağmur Ormanları’ndaki biyo-çeşitliliğe ve küresel iklim değişimine negatif etkilerini henüz bilemiyoruz bile. Belo Monte projesi ile ilgili Amazon Watch’ın hazırladığı ayrıntılı bir videoyu buradan izleyebilirsiniz.

Şimdi neden silahlı saldırıya uğradıklarını anlamış olduk.

Xingu insanları belki 1940’lardaki gibi çıplak gezmiyorlar artık ama geleneksel yaşamları ve doğa için savaşıyorlar. Barajlara karşı neler mi yapıyorlar? Aşağıdaki kısa belgesel bir kısmını anlatıyor sanırım; Türkiye’den Doğa Derneği’nin yapımcılığını üstlendiği DAMOCRACY belgeseli  Xingu ve Dicle Nehri’nin, Amazon ve Hasankeyf’in ortak hikayesine odaklanıyor:

Advertisements